नेपालको कृषि संस्कृतिमा गहिरो प्रभाव पार्ने दिवस हो असार १५। “रोपाईं पर्व” वा “धान दिवस” भनेर चिनिने यो दिनले नेपाली जनजीवन, संस्कृति र इतिहासमा विशेष स्थान ओगटेको छ।
नेपालीहरूको जीवनशैलीसँग गहिरो सम्बन्ध राख्ने धान खेतीको सुरुवातको संकेतस्वरूप असार १५ का दिन मुलुकभर खेतमा गित-संगीत, हिलो र हासोको माहोलले रोपाईं गरिन्छ। यो परम्परा नेपाली समाजमा पुस्तौंदेखि चल्दै आएको छ। वर्षातको सुरुवातसँगै कृषकहरू खेतमा ओर्लिन्छन्, बिउ छर्ने, गान गाउने, दही-चिउरा खाने र आपसमा सहयोग गर्ने प्रचलनले यो पर्वलाई कृषिप्रतिको श्रद्धा र एकताको प्रतीक बनाएको छ।
यस दिनको ऐतिहासिक सन्दर्भ पनि उत्तिकै रोचक छ। नेपालको प्राचीन कृषियुगको दस्तावेजले देखाउँछ कि हजारौं वर्षदेखि धानलाई नेपाली समाजको मुख्य खाद्यान्नको रुपमा विकास गरिएको थियो। बुबा–हजुरबुबाले सुम्पिएको यो मेहनत आज पनि हामीले असार १५ मा पुनः सम्झन्छौं।
आजको दिन आधुनिक कृषि प्रणालीसँग परम्परागत सीपको संगमको प्रतीक पनि बनेको छ। विभिन्न स्थानमा स्थानीय निकाय, सहकारी संस्था तथा कृषि विभागले किसानहरूलाई सम्मान गर्ने, रोपाईं प्रतियोगिता आयोजना गर्ने तथा नयाँ बीउ प्रविधिको प्रचार गर्ने कार्यहरू समेत गरिन्छ।
असार १५ केवल खेतको चाड होइन, यो माटोको प्रेम, आत्मनिर्भरताको भावना र परिश्रमको सम्मान पनि हो। वर्षातको बर्सातसँगै नेपाली समाजको भविष्य बिउझाउने असार १५ ले आज पनि हामीलाई हाम्रो पहिचान, परिश्रम र प्रकृतिसँगको सम्बन्ध सम्झाइरहेको छ।








































